أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
500
قانون ( فارسى )
ورم كاملا پخته شد و هنگام تركيدن فرارسيد ، بايد در تركانيدن ورم كمك نمايى ، اگر بيمار را به حال خويش گذارى و كمك ننمايى ، شايد بيمارى به سختى دچار آيد و كارى دست بيمار دهد . بايد بخور ميعهء سايله را بخور كرد و به گلوى بيمار وارد نمود . بيمار شربت نيرومند حسل بنوشد - كه آن را ذكر كردهايم - ضمادهاى قوى و اثربخش به كار ببرد ؛ كه آنها را نيز بيان كردهايم . در اين وقت كه ورم نزديك به تركيدن است ، معجون ميترادات و ترياق بسيار بهره رسانند ، مشروط بر اينكه بيمار تب نداشته باشد و لاغر و بىنا نشده باشد ، كه در چنين حالتى نبايد معجون نامبرده و ترياق به كار رود . بيمار در چنين اوقاتى ماهى شورمزه بخورد ، هنگام خواب حبّى را در دهن نگاه دارد كه از ايارج ( معجون تلخ ) مسهل و پيه هندوانهء ابو جهل سازند . حبّى كه از صمغ صنوبر سازند در هنگام خواب تناول نمايند . اگر بيمار بر صندلى نشيند و او را بجنبانند شايد بهرهاى بدهد . خردل آميزه با عسلاب بخورد خوب است ، همچنين صمغ انگدان با شير بخورد بهره مىبيند . اگر مىخواهى ورم رسيده بتركد ، بيمار را وادار كن كه بر پهلوى سالم دراز بكشد . برخى گويند بايد بيمار در اين اوقات بعد از شام قى كند ؛ كه به عقيدهء من اين قى كردن بعد از شام در چنين وقتى كه ورم دارد مىتركد بسيار خطرناك است و ممكن است بر اثر قى ، تركيدن ورم يكدفعه و بسيار بزرگ باشد و شايد بيمار خفه شود . اما اگر ورم نتركيد ناچار بايد داغ گذاشت . آنگاه نگاه كن ! اگر از ورم داغ گذاشته ريم سفيد و بىآلايش بيرون آمد ، اميدى هست و گرنه هيچ اميدى نيست . اگر ورم تركيد و ريم تركيده به جريان افتاد و حدس زدى كه در اندازه كمتر از حدّ لازم است يا اندازه ميانه است ( بسيار كم نيست ) و حدس زدى كه اين ريم ورم تركيده در مدّت چهل روز به وسيلهء تف كردنى پاك مىشود و نمىماند ؛ همينكه تف كردنى مادهء ريم ورم تركيده شروع شد ، از اين داروهاى زداينده و پاكساز و شستوشو دهنده به بيمار بده كه تناول كند . داروها مانند : 1 - حسل آبپز شده با ريشهء شيرينبيان . 2 - سوسن آسمانگون با شربت عسل . 3 - كلم . 4 - سوپهايى كه نام برديم كه با آرد نخود و امثال آنها از داروها تناول مىشود . 5 - و اگر آرد گاودانه با سوپ باشد خوب است . 6 - انگشتپيچ پياز دشتى خوب است . 7 - انگشتپيچ گاودانه بهرهرسان است . داروهاى ساده و تك ، كه مادر داروهاى اين حالت هستند ! عبارتند از : 1 - آرد گاودانه . 2 - سوسن خرد شده و ساييده مانند گرد .